Z inicjatywy ks. J\u00f3zefa Hojnowskiego, proboszcza Parafii Wszystkich \u015awi\u0119tych w krakowskiej G\u00f3rce Ko\u015bcielnickiej, powsta\u0142 nietypowa nekropolia \u2013 cmentarz krzy\u017cy. Zgromadzone s\u0105 tam dawne krzy\u017ce cmentarne.<\/p>\n\n\n\n
Cmentarz Krzy\u017cy<\/strong><\/p>\n\n\n\n Krzy\u017ce. Du\u017ce i ma\u0142e. Metalowe i drewniane. Kamienne i betonowe. Nietypowe miejsce \u2013 w\u0105w\u00f3z prowadz\u0105cy do drewnianego ko\u015bci\u00f3\u0142ka zabytkowego. Stawiane tak\u017ce wok\u00f3\u0142 ogrodzenia \u015bwi\u0105tyni i cmentarza. Krzy\u017ce, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 w w\u0105wozie, zacz\u0105\u0142 stawia\u0107 jeszcze przed rokiem 2000 ks. kanonik J\u00f3zef Hojnowski, emerytowany proboszcz, dla kt\u00f3rego miejsce to jest szczeg\u00f3lnym symbolem M\u0119ki Pa\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n Pierwszy krzy\u017c ksi\u0105dz J\u00f3zef Hojnowski zabra\u0142 z cmentarnego \u015bmietnika, gdzie zosta\u0142y wyrzucone przez ludzi, kt\u00f3rzy usun\u0119li je z grob\u00f3w, wymieniaj\u0105c na \u201enowszy model\u201d. Ksi\u0119dzu Hojnowskiemu zrobi\u0142o si\u0119 \u017cal tego pierwszego krzy\u017ca \u2013 i tak zacz\u0105\u0142 je zbiera\u0107. Obecnie jest ich oko\u0142o 200.<\/p>\n\n\n\n Cmentarz Krzy\u017cy jest miejscem nietypowym, poniewa\u017c ma on pewne podobie\u0144stwo do G\u00f3ry Grabarki czy G\u00f3ry Krzy\u017cy na Litwie, gdzie tych znak\u00f3w M\u0119ki Pa\u0144skiej jest o wiele wi\u0119cej, bo tysi\u0105ce. Jednak czy tu w Polsce, czy tam na Litwie, krzy\u017ce s\u0105 symbolem wiary i nadziei.<\/p>\n\n\n\n Na tej niezwyk\u0142ej nekropolii nieopodal wej\u015bcia na dziedziniec ko\u015bcielny znajduje si\u0119 grota zbudowana z fragment\u00f3w nagrobk\u00f3w. W\u0142a\u015bciwie nie by\u0142 to dziedziniec, ale cmentarz przyko\u015bcielny. Podczas prac zwi\u0105zanych z doprowadzeniem pr\u0105du do dzwonnicy odkryto tu ludzkie szcz\u0105tki.<\/p>\n\n\n\n Ksi\u0105dz kanonik Stanis\u0142aw Palichleb, obecny proboszcz pe\u0142ni\u0105cy pos\u0142ug\u0119 w tym miejscu od dwunastu lat, podkre\u015bla: \u201eObecnie od pi\u0119ciu lat (od mniej wi\u0119cej 2015 roku) nie pojawiaj\u0105 si\u0119 \u017cadne nowe krzy\u017ce na Cmentarzu Krzy\u017cy. Z jakiego powodu? Ks. Hojnowski jest ju\u017c emerytem, kt\u00f3ry ze wzgl\u0119du na swoje lata nie ma si\u0142 si\u0119 tym zajmowa\u0107. Ja z kolei z racji obowi\u0105zk\u00f3w duszpasterskich wynikaj\u0105cych z opieki nad dwoma ko\u015bcio\u0142ami i jedn\u0105 kaplic\u0105 filialn\u0105 nie mam kiedy si\u0119 tym zajmowa\u0107, gdy\u017c i troska o ju\u017c przebywaj\u0105ce na nietypowym cmentarzu krzy\u017cy nagrobnych jest czasoch\u0142onna \u2013 cze\u015b\u0107 z nich trzeba poprawi\u0107, podda\u0107 renowacji, a cz\u0119\u015b\u0107 po prostu niszczy si\u0119 i nie mo\u017cna ich uratowa\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n Cmentarz G\u00f3ra Ko\u015bcielnicka<\/strong><\/p>\n\n\n\n W p\u00f3\u0142nocno-wschodniej cz\u0119\u015bci Krakowa, w Dzielnicy XVIII Nowa Huta, za\u0142o\u017cono w 1829 roku na G\u00f3rce Ko\u015bcielnickiej (dawna wie\u015b o takiej samej nazwie) cmentarz le\u017c\u0105cy na terenie Parafii Wszystkich \u015awi\u0119tych z przeznaczeniem dla parafian W\u0119grzynowic, Ko\u015bcielnik, C\u0142a i Wolicy.<\/p>\n\n\n\n Ko\u015bcielniki by\u0142o osiedlem Nowej Huty wchodz\u0105cym w sk\u0142ad XVII dzielnicy, najdalej po\u0142o\u017conej od centrum Krakowa. Od Rynku G\u0142\u00f3wnego do tej cz\u0119\u015bci miasta to zaledwie 17 km. O wsi G\u00f3rka Ko\u015bcielnicka m\u00f3wi\u0105 ju\u017c zapisy w parafialnych dokumentach z XIV wieku. Kiedy\u015b nazywano ow\u0105 miejscowo\u015b\u0107 G\u00f3rk\u0105 Wrzodow\u0105 \u2013 za spraw\u0105 siedemnastowiecznego obrazu Madonny w o\u0142tarzu g\u0142\u00f3wnym ko\u015bcio\u0142a parafialnego pw. Wszystkim \u015awi\u0119tych. Modlitwa do Niej (Maryi) pozwoli\u0142a ustrzec si\u0119 choroby i \u015bmierci od zarazy dziesi\u0105tkuj\u0105cej mieszka\u0144c\u00f3w Krakowa i okolic.<\/p>\n\n\n\n Na cmentarzu przyko\u015bcielnym znajduj\u0105 si\u0119 groby w\u0142a\u015bcicieli W\u0119grzynowic \u2013 rodziny Zapalskich (J\u00f3zefa \u2013 powsta\u0144ca listopadowego \u017cyj\u0105cego w latach 1805-1878, jego syna J\u00f3zefa \u017cyj\u0105cego w latach 1849-1887 i c\u00f3rki Marii) oraz gr\u00f3b Potockich i Wodzickich z zachowan\u0105 tablic\u0105 nagrobn\u0105 Stefana hrabiego Potockiego (\u017cyj\u0105cego w latach 1820-1891).<\/p>\n\n\n\n Cmentarz powsta\u0142 w 1920 roku, kiedy to usta\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 poch\u00f3wku przy ko\u015bciele. Jak stwierdza obecny proboszcz \u2013 ks. kanonik Stanis\u0142aw Palichleb \u2013 \u201epierwsze poch\u00f3wki w tym miejscu si\u0119gaj\u0105 czas\u00f3w potopu szwedzkiego. Nazwiska niekt\u00f3rych mieszka\u0144c\u00f3w G\u00f3rki maj\u0105 skandynawski rodow\u00f3d, wi\u0119c to mo\u017ce potomkowie Szwed\u00f3w, kt\u00f3rzy pozostali na ziemiach polskich. W tej kwaterze u\u0142o\u017cono cz\u0119\u015bci demontowanych nagrobk\u00f3w. Cmentarz zajmuje oko\u0142o 1 ha; znajduje si\u0119 na nim ponad 500 grob\u00f3w. Po\u015brodku nekropolii stoi kaplica, w kt\u00f3rej \u015bcian\u0119 wmurowano tablic\u0119 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 parafian poleg\u0142ych w latach 1914-1920 oraz 1939-1945. Wewn\u0105trz kaplicy jest nagrobek upami\u0119tniaj\u0105cy wieloletniego proboszcza tutejszej parafii, ks. J\u00f3zefa Oleksego. Spoczywaj\u0105 tu parafianie, w tym kapitan Wojska Polskiego, Jakub Mitkowski (uczestnik powstania listopadowego).<\/p>\n\n\n\n W sk\u0142ad tego miejsca wchodzi tak\u017ce Cmentarz Wojenny nr 393 \u2013 G\u00f3rka Ko\u015bcielnicka, kt\u00f3ry jest austriackim cmentarzem wojennym z okresu I wojny \u015bwiatowej, wybudowanym przez Oddzia\u0142 Grob\u00f3w Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie; le\u017cy na terenie okr\u0119gu XI Twierdza Krak\u00f3w. Cmentarz ten jest po\u0142o\u017cony po p\u00f3\u0142nocno-zachodniej stronie drewnianego ko\u015bcio\u0142a Wszystkich \u015awi\u0119tych przy ul. Podbia\u0142owej 6.<\/p>\n\n\n\n Na cmentarzu pochowano poleg\u0142ych mi\u0119dzy 17 a 20 grudnia 1914 roku 42 \u017co\u0142nierzy austrow\u0119gierskich, z kt\u00f3rych jedynie 27 znamy z nazwiska. S\u0142u\u017cyli oni w 5. i 66. pu\u0142ku piechoty, 1., 18. i 27. batalionie strzelc\u00f3w polowych, 14. pu\u0142ku haubic polowych, a tak\u017ce w 2. i 3. pu\u0142ku armat polowych. Projektantem nekropolii sta\u0142 si\u0119 Hans Mayr (projektant wi\u0119kszo\u015bci cmentarzy wojennych w Galicji). Miejsce oznaczone jest murowan\u0105 \u015bcian\u0105, kt\u00f3ra w centralnym punkcie zosta\u0142a przyozdobiona p\u0142askorze\u017ab\u0105 przedstawiaj\u0105c\u0105 czapk\u0119 \u017co\u0142niersk\u0105 na wie\u0144cu. Po bokach widniej\u0105 dwa obeliski, a u podn\u00f3\u017ca \u015bciany znajduje si\u0119 zbiorowa mogi\u0142a \u017co\u0142nierska.<\/p>\n\n\n\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 Wszystkich \u015awi\u0119tych w G\u00f3rce Ko\u015bcielnickiej<\/strong><\/p>\n\n\n\n W sk\u0142ad parafii Wszystkich \u015awi\u0119tych w G\u00f3rce Ko\u015bcielnickiej wchodz\u0105 trzy \u015bwi\u0105tynie: kaplica p.w. Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej w Wolicy, nowy ko\u015bci\u00f3\u0142 p.w. \u015bw. J\u00f3zefa przy ul. Dybowskiego 2b (Ko\u015bcielniki, tu znajduje si\u0119 nowa plebania) oraz wspomniany drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142, przy kt\u00f3rym znajduje si\u0119 nekropolia krzy\u017cy na G\u00f3rze Ko\u015bcielnickiej na ul. Podbia\u0142owej 6.<\/p>\n\n\n\n Zabytkowy ko\u015bci\u00f3\u0142 drewniany przy ul. Dybowskiego 2b, przy kt\u00f3rym jest Cmentarz Krzy\u017cy, w obecnej dzielnicy XVIII Nowa Huta, a dawnej wsi G\u00f3rka Ko\u015bcielenicka, znajduje si\u0119 w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej cz\u0119\u015bci Krakowa i jest cz\u0119\u015bci\u0105 Ma\u0142opolskiego Szlaku Architektury Drewnianej. Pierwszy ko\u015bci\u00f3\u0142 powsta\u0142 tutaj przypuszczalnie w XIV wieku. Obecn\u0105 \u2013 zabytkow\u0105, drewnian\u0105 – \u015bwi\u0105tyni\u0119 na ul. Podbia\u0142owej 6 wybudowano w latach 1646-1648 z inicjatywy i fundacji Barbary Morsztynowej, w\u0142a\u015bcicielki Ko\u015bcielnik. Pocz\u0105tkowo by\u0142 to zb\u00f3r kalwi\u0144ski. \u015awi\u0105tynia zosta\u0142a konsekrowana w 1698 roku. W 1777 mia\u0142a miejsce jej przebudowa, a gruntowny remont odby\u0142 si\u0119 w latach 1994-2000. W roku 1823 postawiono ufundowan\u0105 przez hrabiego J\u00f3zefa Wodzickiego dzwonnic\u0119 bramn\u0105. W krypcie pod ko\u015bcio\u0142em znajduj\u0105 si\u0119 szcz\u0105tki, kt\u00f3re s\u0105 prawdopodobnie grobami dawnych proboszcz\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W o\u0142tarzu g\u0142\u00f3wnym jest siedemnastowieczny obraz Matki Boskiej Anielskiej, a w o\u0142tarzach bocznych obrazy:\u00a0Serce Jezusa<\/em>\u00a0(datowany na lata 1952-1956) oraz\u00a0Chrystus i Samarytanka\u00a0<\/em>(z XVIII wieku). W \u015bwi\u0105tyni znajduje si\u0119 rokokowa ambona i barokowa chrzcielnica. Nieopodal ko\u015bcio\u0142a znajduje si\u0119 stara plebania z 1881 roku.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Opracowanie: D.M.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Z inicjatywy ks. J\u00f3zefa Hojnowskiego, proboszcza Parafii Wszystkich \u015awi\u0119tych w krakowskiej G\u00f3rce Ko\u015bcielnickiej, powsta\u0142 nietypowa nekropolia \u2013 cmentarz krzy\u017cy. Zgromadzone s\u0105 tam dawne krzy\u017ce cmentarne. Cmentarz Krzy\u017cy Krzy\u017ce. Du\u017ce i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_uag_custom_page_level_css":"","ngg_post_thumbnail":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"enabled":false},"version":2}},"categories":[9],"tags":[],"post_formats":[],"class_list":["post-175","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-parafia"],"jetpack_publicize_connections":[],"guten_post_layout_featured_media_urls":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"guten_post_layout_landscape_large":false,"guten_post_layout_portrait_large":false,"guten_post_layout_square_large":false,"guten_post_layout_landscape":false,"guten_post_layout_portrait":false,"guten_post_layout_square":false,"events-homepage-thumb":false,"woocommerce_thumbnail":false,"woocommerce_single":false,"woocommerce_gallery_thumbnail":false,"shop_catalog":false,"shop_single":false,"shop_thumbnail":false},"jetpack_featured_media_url":"","uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"guten_post_layout_landscape_large":false,"guten_post_layout_portrait_large":false,"guten_post_layout_square_large":false,"guten_post_layout_landscape":false,"guten_post_layout_portrait":false,"guten_post_layout_square":false,"events-homepage-thumb":false,"woocommerce_thumbnail":false,"woocommerce_single":false,"woocommerce_gallery_thumbnail":false,"shop_catalog":false,"shop_single":false,"shop_thumbnail":false},"uagb_author_info":{"display_name":"admin9110","author_link":"https:\/\/gorkakoscielnicka.pl\/?author=1"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Z inicjatywy ks. J\u00f3zefa Hojnowskiego, proboszcza Parafii Wszystkich \u015awi\u0119tych w krakowskiej G\u00f3rce Ko\u015bcielnickiej, powsta\u0142 nietypowa nekropolia \u2013 cmentarz krzy\u017cy. Zgromadzone s\u0105 tam dawne krzy\u017ce cmentarne. Cmentarz Krzy\u017cy Krzy\u017ce. Du\u017ce i […]","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gorkakoscielnicka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/175","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gorkakoscielnicka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gorkakoscielnicka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gorkakoscielnicka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gorkakoscielnicka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=175"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/gorkakoscielnicka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/175\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":183,"href":"https:\/\/gorkakoscielnicka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/175\/revisions\/183"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gorkakoscielnicka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=175"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gorkakoscielnicka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=175"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gorkakoscielnicka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=175"},{"taxonomy":"post_format","embeddable":true,"href":"https:\/\/gorkakoscielnicka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fpost_formats&post=175"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}